tarlasera
tarlasera SATIN AL
Kapat

21.1.2016

Tütünde yüz yıllık gerileme

Tütünde yüz yıllık gerileme

Türkiye bir zamanlar zirveye oynadığı tütünde tam 100 yıl önceki üretim seviyesine kadar geriledi. Rekabetin bitmesi ve yüksek maliyetler son 20 yılda üretimi altı misli düşürdü.

Türkiye, Cumhuriyet tarımının sembol ürünlerden biri olan tütünde büyük bir gerileme yaşıyor. Fiyatların düşmesi, rekabetin azalması ve yüksek maliyetler nedeniyle üretim Cumhuriyetin kuruluş yıllarındaki seviyeye kadar indi.

90’lı yıllara kadar “şark tipi” lakabıyla dünya pazarlarında aranan ürünlerden olan Anadolu tütününün üretimi son 20 yılda 6 misli azalarak 50 bin tona düştü. Toplam 81 bin hektara sıkışan üretimin 5’te 2’si Manisa’da gerçekleşiyor. Diğer tütün üreticisi şehirler sırasıyla Denizli, Samsun, Uşak, Adıyaman ve Balıkesir.

Bir zamanlar kalite ile anılıyordu

Anadolu’da tütünün mazisi 17. yüzyıla kadar dayanıyor. İspanyol ve Venedikli gemicilerin İstanbul yoluyla Türkiye’ye getirdiği tütünlerle başlayan öykü, 1800’lerde devlet desteğiyle başlayan yerli üretimle devam etti. Tütünün iklim ve toprak şartlarına çok iyi uyum göstermesi Türkiye’nin adının yıllarca kaliteli tütünle anılmasını sağladı. Böylece tütün tarımsal ihracatın da sembolü haline geldi.

Destek 2002’de kesildi

1980’lı yılların başında tütün ilk darbeyi ithal sigara yasaklarının kalkmasıyla yaşadı. 90’lara gelindiğinde ise tütüne verilen fiyatın yükselmesi üretimi yeniden canlandırdı ve çok kısa sürede iki kat artan üretim 300 bin tonla rekor seviyeye ulaştı.

Ama bu üretim fazlalığı ters etki yarattı ve tütün gerileme devrine girdi. Hızla düşen fiyatlar ve girdi maliyetlerinin artması tütün üreticilerini alternatif ürünlere yönlendirdi. 2002 yılında fiilen sona eren tütün destekleme alımları ise çöküşün habercisi oldu.

Kaliteli tütünün maliyeti çok yüksek

Türkiye’de tütünün yolculuğunu en iyi bilen isimlerden biri İsmail Çiçek. Manisa’nın Akhisar ilçesinde 1960 yılından başlayarak 54 yıl boyunca tütün üretimi yapan Çiçek tütünün yükselişine ve düşüşüne birebir tanık olmuş.

Tütünde alıcıların en sağlıklı, randımanlı ve güzel renkli ürünü tercih ettiklerini söyleyen Çiçek, tarlasera’ya “Bunu ölçüyü yakalamak için ciddi bir maliyet gerekiyor. Eskiden hayat pahalılığı şimdiki kadar yüksek olmadığı için üretici tütün üretimindeki kazancı ile kendi traktörünü kendi temin edebiliyordu. Fakat günümüz şartlarında bu mümkün değil” yorumunu yapıyor.

Üretici sebzeye yöneldi

Akhisar’da tütün üreticileri zeytin, domates, kırmızıbiber ve salçalık biber gibi ürünlere geçiş yapmış. Geçmişte bölgenin en kaliteli tütününü çıkaran Selçuklu köyünde bugün tütün üreten yalnızca 3-4 üretici kalmış. Diğerleri ise hıyar, kavun ve bibere yönelmiş.

“Ege’de pamuk üretimi nasıl rengini kaybettiyse tütün de aynısını yaşadı” diyen Çiçek, tütünden vazgeçişin nedenlerini şöyle sıralıyor: “Tütün üretimi diğer ürünlere nazaran daha zor. İşçilik meşakkatli. Ayrıca yağışın çok olduğu dönemlerde bitkide hemen maviküf hastalığının beliriyor. Bu da üretimi yokuşa sürüyor.”

Tek fiyat rekabeti azaltıyor

Çiçek’e göre kopuş tütün alımlarının tek çatı altında toplanması olmuş. “Ondan sonra ticaret tek fiyat üzerinde gerçekleşmeye başladı. Rekabet azalınca üretim de aynı anda azaldı.”

Maddi koşullar tütünü 100 yıl geriye götürse de, Anadolu iklimi bir zamanlar bağrına bastığı tütünü yeniden canlandırmak için hala uygun. Bugün tütün üretiminde 18. ülke olan Türkiye’nin sıralamada yeniden zirveye yaklaşması için ise beklemek gerekecek.


Yorumlar
    Bu yazı için henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
Yorum Yaz

Yorumunuz Gönderildi

E-Bülten

Başka yerde bulamayacağınız tarım ve kültür haberlerini düzenli olarak almak için aşağıdaki kutucuğa e-posta adresinizi yazın ve gönder butonuna tıklayın; tarlasera e-bülten adresinize gelsin!

En Çok Okunanlar

Gübreye ÖTV şoku! Karar ne getirecek?

Gübreye ÖTV şoku! Karar ne getirecek?

İz element içeren gübreler için ÖTV uygulanmasını öngören karar bitki besleme firmalarını ve üreticileri zor durumda bırakacak.

Sınırlar kalktı, bir köyün kaderi böyle değişti

Sınırlar kalktı, bir köyün kaderi böyle değişti

Yozgat’ta tarım arazileri arasındaki sınırları kaldırıp ortak üretim yapan üreticiler bölgede tarımı yeniden cazip kılmayı başardı.

Bu harita domatesin sırrını ortaya dökecek

Bu harita domatesin sırrını ortaya dökecek

Meyvelerin olgunlaşma sürecinde gen haritasındaki değişimleri görüntüleyen Domates İfade Atlası, bitki ıslahçıları için pek çok sorunun yanıtını içinde taşıyor.

Ayın karanlık yüzü tarımla aydınlanacak

Ayın karanlık yüzü tarımla aydınlanacak

Uzay araştırmalarında ABD ve Rusya ile rekabete dahil olan Çin, tarımsal üretimi dünyanın uydusuna taşımayı planlıyor.

tarlasera Mayıs sayısı çıktı!

tarlasera Mayıs sayısı çıktı!

İklim değişikliğinin tarıma olan etkisini Kapak Konusuna taşıyan tarlasera’nın bu ay okurlarına iki de hediyesi var!